ОЦЕНКА ВЛИЯНИЯ СПЕЦИАЛЬНЫХ ЭКОНОМИЧЕСКИХ ЗОН НА РАЗВИТИЕ ПРЕДПРИНИМАТЕЛЬСТВА
DOI:
https://doi.org/10.51579/1563-2415.2026.-2.12Ключевые слова:
специальные экономические зоны, малое и среднее предпринимательство, регион, экономика, инвестиции.Аннотация
Мировой опыт подтверждает, что экономическое развитие специальных экономических зон (СЭЗ) благоприятно сказывается на предпринимательстве. В Казахстане создано 17 СЭЗ, однако их эффективность варьируется из-за недостаточной инфраструктуры и неполного потенциала. Такое развитие и разработка мер по улучшению воздействия требуют оценки. Цель данного исследования – анализ теоретических и практических аспектов функционирования СЭЗ в Казахстане, оценка их влияния на предпринимательство и разработка рекомендаций. Гипотеза заключается в том, что увеличение инвестиций в основной капитал СЭЗ, благодаря льготному режиму, способствует развитию предпринимательства. Использовались логические, системные и экономико-статистические методы, включая корреляционный анализ. Исследование проводилось в СЭЗ Карагандинской, Мангистауской и Туркестанской областей. Данные предоставлены Статистическим бюро Казахстана. Результаты показали значительное влияние инвестиций в СЭЗ на развитие предпринимательства. Также были разработаны рекомендации по улучшению СЭЗ в Казахстане. Полученные результаты подтверждают гипотезу исследования о том, что увеличение инвестиций в особые экономические зоны оказывает положительное влияние на предпринимательскую активность.
Библиографические ссылки
«Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 3 сәуірдегі № 242-VІ ҚРЗ [Электрондық ресурс] // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі. – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000242 (қаралған күні: 03.12.2025).
«Арнайы экономикалық және индустриялық аймақтар туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 2019 жылғы 3 сәуірдегі № 242-VІ ҚРЗ, 2025 жылғы 11 қазандағы жағдай бойынша өзгерістермен және толықтырулармен [Электрондық ресурс] // «Әділет» Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің ақпараттық-құқықтық жүйесі. – URL: https://adilet.zan.kz/kaz/docs/Z1900000242 (қаралған күні: 13.11.2025).
Aggarwal A. SEZs and economic transformation: towards a developmental approach// Transnational Corporations. - 2019. – Vol.26, No.2. - P.27-47. – DOI: 10.18356/d5636c42-en.
Borowiecki R., Makieła Z.J. Determinants of entrepreneurship and innovation development in local areas of economic activity: a case study analysis // Forum Scientiae Oeconomia. – 2019. – Vol.7, No.2. – P. 7–24. – DOI: 10.23762/FSO_VOL7_NO2_1.
Frick S. A., Radouane I. Special economic zones and entrepreneurship: A new path forward for SEZs in Africa? // Transnational Corporations: Investment and Development. – 2024. – Vol.31, No.1. – P. 107–113. – DOI: 10.18356/2076099x-31-1-7.
Tian X., Xu J. Do place-based policies promote local innovation and entrepreneurship? // Review of Finance. – 2022. – Vol.26, No.3. – P. 595–635. – DOI: 10.1093/rof/rfab029.
Van Praag C. M., Versloot P. H. What is the value of entrepreneurship? A review of recent research // Small Business Economics. – 2007. – Vol.29, No.4. – P. 351–382. – DOI: 10.1007/s11187-007-9074-x.
Yuzbashoglu N., Ydyrys S., Kozhambekov Zh., Kelesbayev D. Development and Current Situation of Special Economic Zones in Kazakhstan // Journal of Economic Research & Business Administration. – 2018. – Vol.125, No.3. – P. 127–133.
Acs Z. J. Entrepreneurship and economic development: the valley of backwardness // Annals of Innovation & Entrepreneurship. – 2010. – Vol.1, No.1. – e5641. – DOI: 10.3402/aie.v1i1.5602.
Cumming D., Johan S., Zhang M. The economic impact of entrepreneurship // Corporate Governance: An International Review. – 2014. – Vol.22, No.2. – P. 162–178. – DOI: 10.1111/corg.12058.
Almodovar-Gonzalez M., Fernandez-Portillo A., Díaz-Casero J. C. Entrepreneurial activity and economic growth. A multi-country analysis // European Research on Management and Business Economics. – 2020. – Vol.26, No.1. – P. 9–17. – DOI: 10.1016/j.iedeen.2019.12.004.
Zarkua T., Heijman W., Benešová I., Krivko M. Entrepreneurship as a driver of economic development // Entrepreneurial Business and Economics Review. – 2025. – Vol.13, No.1. – P. 61–77. – DOI: 10.15678/EBER.2025.130104.
Anton S. G., Bostan I. The role of access to finance in explaining cross-national variation in entrepreneurial activity: A panel data approach // Sustainability. – 2017. – Vol.9, No.11. – e1947. – DOI: 10.3390/su9111947.
Ghulam Y., Hakro A. N., Naumani O. SMEs’ access to bank financing during the financial crises in Europe // Journal of Small Business Strategy. – 2025. – Vol.35, No.1. – P. 74–96. – DOI: 10.53703/001c.124820.
Li Z., Pang S., Zhu Z. The impact of pilot free trade zones on entrepreneurship: Evidence from a quasi-natural experiment in China // Socio-Economic Planning Sciences. – 2024. – Vol.92. – e101801. – DOI: 10.1016/j.seps.2023.101801.
UNCTAD. Promoting MSME Development and Entrepreneurship in and around Special Economic Zones in Africa: A Guide for Practitioners [Электрондық ресурс]. – Geneva: United Nations Conference on Trade and Development, 2023. – 38 p. – URL: https://unctad.org/publication/promoting-msme-development-and-entrepreneurship-and-around-special-economic-zones (қаралған күні: 13.11.2025).
АЭА дамыту жөніндегі жол картасы 2022 жылғы 25 шілде [Электрондық ресурс] // Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің ресми ақпараттық ресурсы. – URL: https://primeminister.kz/ru/news/reviews/ispolnenie-porucheniy-prezidenta-v-kazahstane-utverzhdena-dorozhnaya-karta-po-razvitiyu-sez-2665133 (қаралған күні: 03.11.2025).
Түркістан облысында еліміздегі ең ірі мақта кластері құрылды [Электрондық ресурс] // «Tengrinews» интернет ресурсы» желілік басылымы. – URL: https://tengrinews.kz/kazakhstan_news/krupneyshiy-strane-hlopkovyiy-klaster-sformirovali-589087 (қаралған күні: 26.12.2025).
Кәсіпорындар статистикасы [Электрондық ресурс] // Қазақстан Республикасы Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігінің Ұлттық статистика бюросының ресми сайты. – URL: https://stat.gov.kz/ru/industries/business-statistics/stat-org (қаралған күні: 10.09.2025).
Загрузки
Опубликован
Как цитировать
Выпуск
Раздел
Лицензия
Copyright (c) 2026 Н.К. Нурланова, А.Т. Тлеубердинова, A.O. Akhtursunova, Е.Т. Садыков
Это произведение доступно по лицензии Creative Commons «Attribution» («Атрибуция») 4.0 Всемирная.
